Geçmişten Günümüze Dişhekimliği Eğitimi

Geçmişten Günümüze Dişhekimliği Eğitimi

M.Ö 3000 yıllarında rastlanan diş tedavilerine yönelik uygulamalarla başlayan dişhekimliğinin bağımsız bir meslek olarak ortaya çıkışı 18. yüzyılda gerçekleşmiştir.

Türk Dişhekimliği Tarihi, uzun yıllar Türk Tıp Tarihi içinde bir bölüm olarak incelenmiştir. Ancak bir cerrahi sanat alanı olan dişhekimliğinin, 19.yüzyılda bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de gelişmeye başlaması onun, ayrı bir bilim dalı olarak incelenmesini kaçınılmaz hale getirmiştir. 19.yüzyılda Türkiye’de dişhekimliği, tıbbın diğer kolları gibi bir disiplin altına alınmaya başlanmış ve 20.yüzyılda daha da gelişmiştir.

19.yüzyılda Osmanlı tıbbı diğer yüzyıllara göre yüzünü daha fazla Batıya dönmüş ve daha modern görünümlü bir karakter kazanmıştır. Tanzimat ve Meşrutiyet hareketleri de bunda öncülük etmiştir. Cumhuriyetle birlikte ise, daha sonra modern bir görünüm alacak olan birçok kuruluşun temeli atılmış, modern tıp ve dişhekimliği eğitimine geçiş bu dönemde olmuştur.

14 Mart 1827’de kurulan Tıphane ve Cerrahane-i Amire, ülkemizdeki tıp öğretiminin ilk modern aşamasını oluşturur. Okul daha sonra Tıphane ile birleşerek 1938’de Mektebi Şahane adını almıştır. Sivil tıbbiyenin 01.10.1908’de fakülte unvanını almasından sonra 22 Kasım 1908’de bütçesi oluşturularak resmi bir yapıya kavuşturulan Dişçi Okulu, 28 Ekim 1909’da fiilen eğitime başlamıştır. Dişhekimliği okulunun kurulması ile birlikte dişhekimliği eğitimi de çağdaş bir şekil almıştır.

Prof.Dr.Kazım Esat Devrim, dişhekimliğinin tarihsel sürecini dönemlere ayırarak değerlendirmenin  daha faydalı olacağını ifade eder ve bilimsel dişhekimliğinin başladığı 1908’den önceki birinci dönemi şöyle tanımlar.

“Birinci devre: Mektebin küşadı olan 1908 den evvelki kısıma aittir. Bu zamanda gayet basit ve gayet iptidaî şe-er altında dişçilik san`atine ait bazı işler yapılmakta ve bunu da yapabilmek için de ne ilmî bir iktidar veya bilgiye ve ne de pratik staja lüzum görülmemekte idi. Bu devrede babasından görenin gördüğünü kapabildiği kadar yapanlara münhasır bir devredir. Bu devrede o zamanın Tıb Fakültesinde mevcut daimî bir heyetin huzurunda (Filân dişin kaç kökü vardır? Filân diş hangi kerpetenle çekilir? gibi) gayet basit suallere cevap verilerek alman (Permi) lerle çalışıyorlardı. Bu hal 1908’e kadar böyle devam etmiş, bu tarihte Halit Sadi, o zaman Tıb Fakültesi reisi bulunan Operatör Cemil Paşanın himmeti ile (Dişçilik mektebi)  nin küşadına kadar sürmüştür.”

İlk Dişhekimliği okulu olan İstanbul Dişhekimliği Okulu 1908 yılında, Maarif Nazırı Emrullah Efendi (1858-1914) döneminde, Tıp Fakültesi ilk dekanı Cemil Topuzlu (1869-1958) tarafından kurulmuş ve yürütülmesi Dr. Halit Şazi` ye (1869-1921) bırakılmıştır.

Okulun kuruluşunu gerçekleştiren Prof.Dr.Cemil Topuzlu (1866-1958) "80 Yıllık Hatıralarım" da şöyle anlatır.

"Askeri Tıbbiye`de 24 Temmuz 1908`de öğretim üyeleri toplanıp reform kararı aldık. O zaman 3 mareşal, birçok general ve diğer rütbelerde 185 asker profesör vardı. Bunlar okula uğramadıkları halde, aydan aya gelip yılda toplam 80.000 altın maaş alıyorlardı. Eğitim kadrosunu l85"den 27`ye indiren bir tasarı hazırladık. Böylece, 60.000 altınlık bir tasarruf sağlanmış oldu ve bunun değerlendirilmek için dişçi mektebi öğretim üyelerinin kadrolarını, tıp fakültesi bütçe taslağının arasına sıkıştırdım. Maarif Nazırı Emrullah Efendi`ye durumu anlattım. Bütçe onaylanırken Dişçi Mektebi de adı verilmeden kurulmuş oldu. İleride eleştiriye uğramamak İçin bu işi kendim yaptığımı söylemedim ve üstlenmesini Maarif Nazırından rica ettim. Emrullah Efendi: Dişçilik sanatının ülkemizde geri olduğunu bildiğini, berberler tarafından yapıldığını belirterek merak etme(!) dedi.”

Dişhekimliğinin öğrenim süresi o zamanki Fransız okullarına uygun olarak 2 yıldı. İlk ders programına göre, Fizik, Botanik ve Zooloji dersleri Eczacı mektebi hocaları tarafından verilmekteydi.

İlk ders programı; 9 Kasım 1909

- Diş Hastalıkları ve Kliniği
- Diş Tedavisi Teori ve Pratiği
- Anatomi
- Fizyoloji, Histoloji
- Dişhekimliği Farmakolojisi
- Anestezi
- Sağlık Koruma

Dişçi Okulu ilk mezunlarını, 30 Temmuz 1911 tarihinde verir. Mezunların sayısı 43 kişidir. Okul takip eden yıllarda; 1912’de 3, 1913’de 1, 1914’de 4, 1915’de 1, 1916’da 10, 1917’de 14, 1918’de 22, 1919’da 14, 1920’de 28, 1921’de 51, 1922’de 88, 1923’de 58, 1924’de 93, 1925’de 116, 1926’da 84 mezun vermiştir.

1926 yılında, okula sınavla öğrenci almaktan vazgeçilir ve lise mezunları doğrudan kabul edilmeye başlanır.

1928’de çıkan “Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun”un 30.maddesi, dişhekimliği uygulama yetkisini yalnızca Dişhekimliği Okulu’ndan mezun olanlara verir. Bu şekilde, hem dişhekimliği mesleği bir disiplin altına girmeye başlamış, hem de Dişhekimliği Okulu’nun gelişimi hızlanmıştır.

1933 Üniversite Reformuna kadar, eczacı ve dişçi okulları tıp fakültesine bağlı olarak yönetilirken, 31 Temmuz 1933 de Diş Okulu, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Dişhekimliği Yüksek Okulu adını alır. 31 Temmuz 1933’de eğitim yılı, 3 yıldan 4 yıla çıkarılır.

1948 yılında Dişhekimliği Yüksek Okulunun, dişhekimliği doktorası (Dr.Med.Dent.) diploması vermesi kararlaştırılmıştır.Bu tarihten 1981 yılına kadar 156 dişhekimine bu diploma verilmiştir.

Dişhekimliği Yüksek Okulu, her zaman Tıp Fakültesine bağlı kalmış ve onun tarafından yönetilmiştir. Tıp Fakültesi yöneticileri için öncelik doğal olarak kendi okullarındaydı ve kendilerine bağlı olan okullar hep ikinci planda kalmaktaydı. Bunun sonucu olarak, diğer okullar gibi Dişhekimliği Okulu da beklenilen düzeyde gelişme gösterememiştir. Okullarının daha hızlı bir gelişim göstermesini isteyen hocaların çabaları sonucu, 11 Temmuz 1964’de Dişhekimliği Yüksek Okulu Tıp Fakültesi’nden ayrılarak İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi’ne dönüştürülmüştür.

Yine aynı tarihte eğitim süresinin 5 yıla yükseltilmesine karar verilmiştir.

Ülkemizde mevcut 105 fakülteden 91 dişhekimliği fakültesinde eğitim verilmektedir.

EĞİTİM VEREN DİŞHEKİMLİĞİ FAKÜLTELERİ
1  Adıyaman
2  Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri 
3  Akdeniz
4  Alanya Alaaddin Keykubat
5  Altınbaş (Kemerburgaz)
6  Ankara
7  Ankara Medipol
8  Ankara Yıldırım Beyazıt
9  Antalya Bilim
10  Atatürk
11  Aydın Adnan Menderes
12  Bahçeşehir
13  Başkent
14  Batman
15  Bezm-i Alem Vakıf
16  Bingöl
17  Biruni
18  Bolu Abant İzzet Baysal
19  Burdur Mehmet Akif Ersoy
20  Bursa Uludağ
21  Çanakkale Onsekiz Mart
22  Çankırı Karatekin
23  Çukurova
24  Dicle
25  Dokuz Eylül
26  Ege
27  Erciyes
28  Erzincan Binali Yıldırım
29  Eskişehir Osmangazi
30  Fırat
31  Gazi
32  Gaziantep
33  Giresun
34  Hacettepe
35  Harran
36  Hatay Mustafa Kemal
37  İnönü
38  İstanbul
39  İstanbul Atlas
40  İstanbul Aydın
41  İstanbul Beykent
42  İstanbul - Cerrahpaşa
43  İstanbul Galata
44  İstanbul Gelişim
45  İstanbul Kent
46  İstanbul Medeniyet
47  İstanbul Medipol
48  İstanbul Nişantaşı
49  İstanbul Okan
50  İstanbul Sağlık ve Teknoloji
51  İstanbul Yeni Yüzyıl
52  İstinye
53  İzmir Demokrasi
54  İzmir Katip Çelebi
55  İzmir Tınatepe
56  Kafkas
57  Kahramanmaraş  Sütçü İmam
58  Kapadokya
59  Karabük
60  Karadeniz Teknik
61  Karamanoğlu Mehmetbey
62  Kırıkkale
63  Kocaeli
64  Kocaeli Sağlık ve Teknoloji
65  Kütahya Sağlık Bilimleri 
66  Lokman Hekim
67  Marmara
68  Mersin
69  Muğla Sıtkı Koçman
70  Necmettin Erbakan
71  Nevşehir Hacı Bektaş Veli
72  Niğde Ömer Halis Demir
73  Nuh Naci Yazgan
74  Ondokuz Mayıs
75  Ordu
76  Pamukkale
77  Recep Tayyip Erdoğan
78  Sağlık Bilimleri Gülhane (Ankara)
79  Sağlık Bilimleri Hamidiye (İstanbul)
80  Sakarya 
81  Selçuk
82  Sivas Cumhuriyet
83  Süleyman Demirel
84  Tokat Gaziosmanpaşa
85  Trakya
86  Uşak
87  Üsküdar
88  Van Yüzüncü Yıl
89  Yeditepe
90  Yozgat Bozok
91  Zonguldak Bülent Ecevit

 

HENÜZ EĞİTİME BAŞLAMAMIŞ DİŞHEKİMLİĞİ FAKÜLTELERİ

1

 Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar

2

 Aksaray

3  Atılım 

4

 Bilecik Şeyh Edebali

5

 Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji

6

 Hitit

7

 Iğdır

8  Kastamonu

9

 KTO Karatay

10

 Manisa Celal Bayar

11

 Muş Alparslan

12

 Sanko

13

 Tekirdağ Namık Kemal

14

 Ufuk

 

KAYNAKLAR

* Geçmişten Günümüze Türk Dişhekimliği (2000) Prof.Dr. Ayşegül Demirhan ERDEMİR, Prof.Dr. Ahmet EFEOĞLU, Doç.Dr. Öztan ÖNCEL
* Türk Dişhekimliği Tarihi (1994) Prof.Dr.Nuri MUĞAN
* Dişhekimliği Alemi 1950 – 1952 Bedii Ezgi
* Milli Türk Dişhekimliği Kurultayı 1939 Bedii Ezgi 
2.Milli Diştababeti Kurultayı  24-31.Teşrin 1934
* 3.Ulusal Diştabibi Kongresi Raporlar - Cilt 1/1938
* 4.Milli Türk Dişhekimliği Kurultayı 25-27 Teşrin 1943
* 5. Diştababeti Kurultayı Raporlar - Cilt 1/1948
* Diştabipleri Cemiyeti Mecmuası 1938 – 1949
* 1.Milli Diştababeti Kurultayı (2002) Prof.Dr.İlter Uzel
* Türk Tabipleri Birliği `Tarihe Giriş` (1998) Dr. Füsun SAYEK