KONSÜLTASYON NEDİR / NE DEĞİLDİR?


Konsültasyon, bir hastalığa konulacak teşhis veya uygulanacak tedavi ile ilgili olarak hekim ve dişhekimlerinin birbirlerine danışması, aralarında görüş alışverişinde bulunması olarak tanımlanabilir. Bir başka anlatımla konsültasyon, hastanın teşhis veya tedavisini doğrudan yapmak değil, bu süreçte esas görev alan meslek mensubuna görüş vermektir.

Konsültasyon, hastalığın tedavisinde birlikte yürütülen bir çalışma, ekip hizmeti değildir. Örneğin kimi diş hastalıklarının tedavisinde birkaç dişhekiminin birlikte hizmet sunması ve/veya anestezi uzmanının da tedaviye katılması bir konsültasyon değil birlikte tedavi hizmeti sunulmasıdır. Aynı şekilde ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin bir kısmının farklı bir dişhekimi tarafından sunulması da konsültasyon değil tedavide iş bölümü olarak tanımlanabilir. Hastanın tedavisinde uygulayacağı yönteme veya hastalığın teşhisine ilişkin olarak bir başka meslektaşından yahut başka tıp dallarında uzman hekimlerden görüş alınması ise konsültasyondur.

Konsültasyonla ilgili en ayrıntılı kurallar, Tıbbi Deontoloji Tüzüğünde (Madde 24 - 30 arası) yer almaktadır.

Buna göre;

Konsültasyon hastanın talebiyle olabileceği gibi bu talep dişhekiminden de gelebilir ve hastanın kabulü halinde konsültasyon yapılabilir.

Hastanın tedavisini doğrudan üstlenen anlamındaki müdavi dişhekimi ile kendisinden konsültasyon istenen dişhekimi, gerekli görüş alışverişinde bulunurlar ve ulaştıkları sonuçlar tarafların imzalarını içeren bir belge ile tespit edilir. Konsültan dişhekimi, yapılan tedaviyi uygun görmediği takdirde, kanaatini konsültasyon belgesine yazmakla yetinir. Yapılan tedaviye müdahalede bulunamaz.

Konsültasyon sonucu hastaya açıklanır. Konsültasyon sonucuna göre konsültan dişhekimi ile müdavi dişhekimi görüş ayrılığına sahip ise hasta kendisine uygulanmasını istediği tedaviyi tercih eder. Hastanın tercihine uymak istemeyen dişhekimi tedavi sürecinden çekilebilir.

Dişhekiminin, hastasını kaybetme kaygısıyla konsültasyon yapılmasından kaçınmasını önlemek amacıyla da bir takım düzenlemeler yapılmıştır. Konsültan dişhekimi hastanın ısrarlı talebi olmadıkça hastayı tedavi edemeyeceği gibi konsültasyonu gerektiren hastalığın devamı müddetince, tedaviyi yürüten dişhekiminin onayı olmadan bu hastalık için hastanın yanına mesleki amaçlı girmesi de uygun değildir. Diğer yandan, konsültasyon ücretinin müdavi dişhekiminin ücretiyle birlikte ödenmesi de uygun olmayıp bunların ayrı ayrı belirlenip ödenmesi gereklidir.

Özel Hastaneler Yönetmeliğinde konsültasyon

Konsültasyonun özel hastanede veya poliklinikte ya da muayenehanede gerçekleşmesi yukarıda belirtilen kurallardan ayrılmayı gerektirmemektedir. Ancak Özel Hastaneler Yönetmeliğinde hekimin çalışmasıyla ilgili kural tanımlanmıştır. Yönetmeliğin Ek 5. maddesinde hastanın sağlık durumunun aciliyet arz etmesi ve/veya başka kuruma sevk edilmesinin tıbben riskli olan hastalar için, tedaviyi yürüten hekimin isteği üzerine tıbbi görüş, destekleyici ve tamamlayıcı hizmet veya yardım alınması için konsültan hekim davet edilebileceği belirtilmektedir. Hekimlerin bu şekilde davet edilmesi istisnai bir durumdur. Sağlık kuruluşu konsültan hizmetine bazı uzmanlık dallarında sürekli ihtiyaç duyuyor ise söz konusu hekimleri istihdam ederek çalıştırılabilir.

Söz konusu Yönetmelik’te konsültasyon kavramı esas anlamının bir parça dışında destekleyici ve tamamlayıcı hizmet veya yardım alınmasını da içeren biçimde tanımlanmış olmakla birlikte bu şekildeki çalışma süreklilik taşımama,  aciliyet arz etme veya hastanın sevkinin tıbben risk taşıması gibi şartlara bağlanmıştır. Söz konusu şartın gerçekleşmesi sebebiyle kuruma davet edilen hekimin sunduğu hizmet teknik olarak konsültasyon değil ise de, hastanın tıbbi durumu gözetildiğinde, bu hizmetin dışarıdan davet edilen hekim tarafından sunulmasında mevzuat açısından bir sakınca da bulunmamaktadır. Sağlık kuruluşunun sürekli olarak bu tür bir desteğe gereksinim duyması halinde ilgili hekimin istihdamı suretiyle sağlık hizmetinin verilmesi gerektiği belirtilerek söz konusu çalışmanın arızi niteliği ayrıca vurgulanmıştır.

Konsültan dişhekiminin faaliyeti ikinci iş midir?

Sağlık kuruluşunun konsültasyon ve/veya destekleyici ve tamamlayıcı hizmet veya yardım kapsamında dışarıdan temin ettiği bu sağlık hizmetinin ikinci iş bağlamında değerlendirilmesinde, Yönetmelikte olduğu gibi, ikili bir ayrıma gidilmesi gereklidir. Hastanın durumunun gerektirdiği tıbbi aciliyet bağlamında sunulan konsültasyon veya destek/yardım hekim bakımından ücrete hak kazandıran bir faaliyet olmakla birlikte tıbbi bir olağanüstülük üzerine ve süreklilik arz etmeyecek biçimde yapıldığından 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ve 3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu anlamında ikinci iş olarak görülmemelidir. Ancak, konsültasyon ve/veya destekleyici ve tamamlayıcı hizmet veya yardım kapsamında sunulan sağlık hizmetinin süreklilik arz etmesi halinde, Yönetmeliğin Ek Madde 5/1-e bağlamında 1219 sayılı Yasa’ya uygun olarak çalışılması ve 3224 sayılı Yasa bakımından ikinci iş olması sebebiyle, Dişhekimleri Odası tarafından Madde 42’ye göre gerekli değerlendirme yapılarak onay verilmesi gereklidir.

Türk Dişhekimleri Birliği