TDBD 163.SAYI BAŞYAZI
SAĞLIK BAKANLIĞI BÜTÇESİ VE AKLIMIZA GELEN SORULAR


Değerli Meslektaşlarım,

Sağlık Bakanı Dr. Ahmet Demircan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, Sağlık Bakanlığının 2018 Yılı Bütçesinin* sunumunu yaptı.

Bu sunumun yayınlanan pdf formatındaki metninde ağız diş sağlığıyla ilgili dört slaytta bilgi aktarılıyor. Bu slaytlardan elde edebildiğimiz veriler üzerinden Sağlık Bakanlığı’nın ağız diş sağlığı alanında ne düşündüğünü anlamak pek mümkün görünmüyor. 62. Slaytta gördüğümüz şudur:

“2016-2017 eğitim öğretim yılında ana sınıfı ve tüm ilkokul öğrencilerine 6 milyon 800 bin adet diş fırçası setinin dağıtımını yaptık. • 2017-2018 eğitim öğretim yılında anasınıfı ve tüm ilkokul öğrencilerine 7 milyon 500 bin adet diş fırçası, diş macunu ve muhafaza çantası setinin dağıtımını planladık ve dağıtımına başladık”.

97. slaytta ise şu anda 131 ADSM olduğunu 22 ADSH olduğunu öğreniyor ve 2018’de ADSM sayısının 132 olacağını anlıyoruz. Biraz sonra 144 nolu slaytta 2003-2017 tarihleri arasında 82 ADSM tamamlandığını ve 9 tanenin de tamamlanıyor olduğunu öğreniyoruz. Ancak 2002’de 14 olan ADSM sayısıyla tamamlanan ve tamamlanacak olan ADSM sayılarını topladığımızda sayı 105’te kalıyor. 9 tamamlanmak üzere olanı da hesaba katmazsak 144. slayta göre 2017 yılında 96 ADSM olması gerekiyor.Ama 97. slayta göre hani 131 ADSM vardı? Hangisi doğru?

Görüyorsunuz Sağlık Bakanlığı toplum ağız diş sağlığı düzeyimizin gelişmesi için ne kadar tutarlı bir koruyucu ağız diş sağlığı programı yapmış ve sunuyor. Ne güzel bütçelendirmiş, ne kadar net anlıyoruz. Mesela toplam Sağlık Bakanlığı ve ilgili kurumlar bütçesi yaklaşık 72 milyar lira iken koruyucu sağlık alanına ayıracakları bütçe kabaca 13 milyar lira olarak hesaplanmış, onun içinden ne kadarı ağız diş sağlığına koruyucu uygulamalar için ayrılacak anlayıverelim artık geçmiş tecrübelerden. 62. Slaytta belirtilen 7.5 milyon macun, fırça ve saklama kabı dışında elimizde veri yok ama olsun, biz florlamaya da bir miktar bütçe ayrılacağını anlayalım oradan.

Sağlık Bakanlığı kamu alanında ünit başına düşen 8458 hasta sayısını 7 bine düşürmeyi hedeflediğini açıklıyor, bunun için yeni yatırımla planlıyor. Oysa serbest çalışan yaklaşık 20 bin dişhekiminin ünitiyle o 7 bin sayısının çok altına inilebilir ve koruyucu hizmetler en iyi şekliyle verilebilir. Bütün bunlar maliyetleriyle birlikte TDB çalışmalarıyla defalarca ortaya konmuşken bu imkandan yararlanmamak en hafif söylemle cehalet değil midir? Tabii sayın Bakan göreve geldi geleli görüşme taleplerimize cevap vermediği için kimden öğrenecek bu gerçekleri?

Sağlık Bakanlığı’nın yapmadığı hesapları biz 2014 Aralık ayında yapıp yayımladık ama “meslek örgütü söylüyorsa mutlaka kulak tıkamak gerek” zihniyeti üç senedir zahmet edip değerlendirmedi bile. Olsun, biz yine de anlatmaya devam edeceğiz. Bunun adı siyasetse eğer, meslek örgütü olarak siyasetimizi yapmaya devam edeceğiz.

Yaptığımız istatistiki çalışma, 2015-2050 yılları arasında koruyucu ağız diş sağlığı hizmeti sunulmaması halinde katlanılacağı düşünülen tedavi edici ağız diş sağlığı hizmetleri ve protez hizmetlerinin yıllık toplam maliyetinin (2014 yılı fiyatlarıyla), 2015 yılında 4.6 milyar TL ile başlayıp, yaşlanan nüfus ile birlikte 2050 yılında 5.3 milyar TL civarına ulaşacağını öngörmektedir.

Bu çalışma, aynı dönemde TDB’nin önerdiği koruyucu ağız diş sağlığı hizmetlerinin toplam maliyetinin (2014 yılı fiyatlarıyla), 2015 yılında 841 milyon TL ile başlayıp, azalan genç nüfus ile paralel olarak 2050 yılında 673 milyon TL civarına gerileyeceğini göstermektedir. 2050’ye göre bu fiyatları şöyle de ifade edebiliriz: Koruyucu hizmetlerin (2014 yılı fiyatlarıyla) 2015 yılında 841 milyon TL olması beklenen toplam maliyetinin, %5 genel fiyat düzeyi artışı (iskonto oran) ile yapılan gelecek değer analizlerinde 2050 yılı fiyatlarıyla 3.9 milyar TL’ye ulaşacağı tahmin edilmiştir. Eğer koruyucu uygulamalar biran önce başlamazsa 2050 yılında sadece tahmin edilen amalgam dolgu maliyeti %5 artış üzerinden hesaplanırsa 30.5 milyar TL olacaktır. Bu maliyet “o tarihte amalgam mı kalır kardeşim” diye sorulduğunda kompozit üzerinden yapılırsa 30.9 milyar TL olacaktır.

Değerli Meslektaşlarım,

Bütçe yukarıda Türk Dişhekimleri Birliği’nin yaptığı gibi öngörülerle bir hedef belirleyerek yapılır. Yoksa 7.5 milyon fırça dağıtacağım, 9 ADSM yaparım, 29 ADSM de teklif ettim, 10 bin dişhekimine çıkacağım demekle bütçe olmaz. Bir hedef olacak, o hedef için yöntem önereceksin ve bu yöntemin pozitif yanını gösterecek bir tahmini analize dayalı olarak yapacaksın.

Biz de bizim alanımızda Sağlık Bakanlığına analizlere dayalı bir öneriyi “Türkiye’de Ağız Diş Sağlığı Hizmetlerinin Strateji Değerlendirmesi” adlı çalışmayla son derece ayrıntılı bir şekilde öneri olarak sunduk ve yeni yılda bir kere daha Sağlık Bakanlığı’na bir üst yazıyla yönlendireceğiz.

Tavsiyemiz, artık koruyucu uygulamaların serbest dişhekimlerinin işgücünü de göz önüne alarak hızla devreye sokulması ve çalışmaların geriye dönük sonuçlarının değerlendirilebildiği ölçümlerle yürütülmesidir.

Böyle olmadığında ağız diş sağlığı göstergeleri tüm harcamalara rağmen düzelmeyecek, bütçeleriniz bir şirketin yıl sonu defterleri değerini taşıyacaktır. Türkiye’de, temel referans yaş grubu olan 12 yaştaki DMFT oranı 2004 yılı Hacettepe Üniversitesi araştırmasına göre 1,9 ve 2009-2010 Yeditepe Üniversitesi araştırmasına göre (10-14 Yaş grubunda) 2,23’tür. Normal koşullarda sürekli düşüş eğiliminde olması beklenen bu oranın yükselmiş olması ülkemizde koruyucu hizmetlere önem verilmemesinin en belirgin sonuçlarındandır. Diğer referans yaş veya yaş gruplarında da iki araştırma arasında önemli bir değişiklik izlenmemektedir. Bu durum, koruyucu hizmetler uygulanmadığında toplumun ağız diş sağlığı düzeyinde beklenen iyileşmenin sağlanamayacağını da göstermektedir.

Yeni yılda umuda yürüyüşümüz devam edecektir. Mücadeleye, doğruları söylemeye, bilgi üretmeye kısaca mücadeleye devam edeceğiz, daha iyi günler göreceğiz değerli meslektaşlarım.

Sağlıkla, mutlu, özgür kalın.

Dr.A.R. İlker Cebeci
Türk Dişhekimleri Birliği
Genel Başkanı

https://sgb.saglik.gov.tr/Shared%20Documents/2018_Yili_Plan_Butce_Sunumu_14_11_2017.pdf

TDBD 163.Sayı için tıklayınız…