TDBD 168.SAYI BAŞYAZI
SAĞLIK ALANINDA NELER OLUYOR?
NEDEN OLUYOR?

Değerli Meslektaşlarım, 

Türkiye’nin son 16 yıla damga vuran en önemli süreçlerinden biri Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) olmuştur. Bir takım çevrelerce “bir başarı öyküsü” olarak anılan SDP, sağlığa hak temelinden bakan çok sayıda demokratik kitle örgütünden, sendikadan, sağlık hakkı savunucusudan ve sağlık emekçisinden oluşan bir gruba göre de Dünya Bankası (DB) ve Uluslarası Para Fonu (IMF) tarafından kaleme alınan neoliberal politikaların Türkiye’de sağlık alanında uygulanması için yapılan düzenlemelerdir.

DB, Dünya Sağlık Örgütü’nün de işbirliğiyle farklı kıtalara dağılmış olan, 50’den fazla ülkede “Health in Transition” (Türkçesi: Sağlıkta dönüşüm) başlıklı programlar yürütmekte, her bir ülkenin geldiği noktayı belli aralıklarla raporlandırmaktadır. SDP, AKP’ye özgü bir proje değildir ve bunun göstergesi de Dünya Bankası kaynaklarında Türkiye’nin bu ülkeler arasında yer almasıdır (Dünya Bankası 2018).

DB’nin sadece Türkiye’de özel olmayan bir yayınının üzerinde kısaca durmak gerekir. “Sağlık Reformunun Doğru Yapılması” (Roberts ve arkadaşları, 2004) başlıklı bu kılavuz SB tarafından Türkçe’ye kazandırılmıştır! Kılavuzun özünü sağlık emekçilerini reformlara ikna etme stratejileri oluşturmakta, bu stratejileri uygularken etik kuralların bir yana bırakılabileceği, amaca ulaşmak yolunda her şeyin mübah olduğu vurgulanmaktadır. Stratejilerinin başında özellikle hekimleri hedefleyen vaatler gelmektedir. Çeşitli yollarla mesleki itibarlarını arttırma, uzman statüsü verme, para, personel veya tesis sağlama, eğitim olanakları sunma gibi vaatlerin arasında en önemlisinin hekimlerin performans ödemeleri gibi yollarla gelir düzeylerinin arttırılması olduğu belirtilmiştir.

Tehditler ise işsizlik, itibarsızlık, mesleki yetkinlik kaybı, güvencesizlik ya da duruma uygun diğer araçlar şeklinde sıralanmaktadır.

Bu kitaptaki dostları güçlendirmeye, düşmanları zayıflatmaya yönelik öneriler başlığı altındaki önerilerin, hele hele düşmanlarla mücadele için “diğer kişileri onlarla yan yana durmama konusunda çeşitli araçlarla uyararak kaynaklarını azaltmak; karar verici konumdaki kişilere erişimlerinin önüne geçmek; medyayı onlardan bahsetmeme konusunda uyarmak; uzman olmadıklarını, kendi çıkarlarına hizmet ettiklerini çeşitli ortamlarla da vurgulamak” gibi maddelerin ülkemizdeki tüm sağlık emekçileri ve meslek örgütü yöneticileri tarafından okunması ve bilinmesi önemlidir. Son iki Sağlık Bakanı ile hiçbir sağlık meslek örgütünün görüşememesinin sebeplerinden biri de yeni bakanların bu kitabın öğütlerini uygulama konusundaki hevesleri olabilir mi?

Hadi Sağlık Bakanlığı bizimle görüşmüyor ama görüşebildiğimiz YÖK niye bizi dinlemiyor? Değerli Meslektaşlarım, çünkü bu kitabı onlar da okuyor. SDP’de sağlık hizmetinin ticarileşmesi sürecinin en önemli bileşenlerinden biri emek üretimi sürecine getirilen “esnek üretim” reçetesidir. En belirgin değişim sayısal esneklikle sağlık emek gücü sayısının arttırılması olmuştur. 16 senedir hükümetlerin her fırsatta yinelediği sağlık emek gücü açığı iddiasının arkasında piyasasının sürekli değişen taleplerine, dalgalanmalarına, rekabete ve teknolojik değişimlere yanıt verecek sayıda ve düşük maliyette emek gücü yaratma çabası yer almaktadır. Sürekli olarak yeni tıp ve dişhekimliği fakültelerinin açılması ve var olanların kontenjanlarının arttırılması yaratılacak işsiz sağlık emek gücü vasıtasıyla sayısal esneklik sağlanmasına hizmet edecektir. Sağlık örgütü yöneticileri ve sağlık emekçileri olarak bunu gördüğümüzde niye YÖK ile aynı dili konuşamadığımızı daha iyi anlıyoruz.

Değerli Meslektaşlarım,

Türkiye’ de sağlık alanında ve diğer alanlarda neler oluyor, neden oluyor, nasıl oluyor, kim yapıyor sorularının cevapları yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi aslında birçok yerde yazıyor. Yeter ki okuyabilelim.

Dr.AR.İlker Cebeci
Türk Dişhekimleri Birliği
Genel Başkanı

Not: Yazı büyük ölçüde “Türkiye’de Ağız-Diş Sağlığı Hizmetlerinde ve Dişhekimlerinin Çalışma Yaşamında Gerçekleşen Dönüşümü Anlamak: Niteliksel Bir Araştırma. Yazarlar: Prof.Dr. Zeliha A. Öcek, Dişhekimi Neslihan Sevim, Dr. A.R. İlker Cebeci“ kitabından alıntılar içermektedir.

TDBD 168.sayı için tıklayınız...